Απόμακρο και αινιγματικό, το ασημένιο φεγγάρι είναι το λαμπρότερο σημείο στο νυχτερινό ουρανό. Από την αυγή του χρόνου ακόμη η ανθρωπότητα αναγνώρισε την επιρροή που ασκεί στην κίνηση των υδάτων, στον έμμηνο κύκλο των γυναικών, στο φυτικό και το ζωικό βασίλειο. Ο σταθερός ρυθμός στις εναλλασσόμενες φάσεις του υπήρξε, για τους περισσότερους λαούς της αρχαιότητας, η βάση για τον υπολογισμό του χρόνου και την κατάρτιση ημερολογίων.

Η επιρροή του γύρω μας και μέσα μας προσωποποιήθηκε, θεοποιήθηκε, λατρεύτηκε και κωδικοποιήθηκε με το διαχρονικό ένδυμα του μύθου, τον αυθόρμητο αυτό τρόπο έκφρασης της ανθρώπινης ψυχής και, ταυτόχρονα, τον αμεσότερο τρόπο μεταβίβασης της γνώσης, από τη γέννηση της ανθρωπότητας μέχρι τις μέρες μας. Μέσα από τον μύθο και τον συμβολισμό του μας προσφέρεται η δυνατότητα να προσεγγίσουμε στην κατανόηση των επιδράσεών του και να αποκαταστήσουμε τις γέφυρες ανάμεσα στον άνθρωπο και τον κόσμο.

Η Τρίμορφη Θεά

Οι θεότητες που συνδέονται με το φεγγάρι στον ελλαδικό χώρο, είναι πάμπολλες. Συχνά διαφέρουν μόνο στο όνομα, που αλλάζει από περιοχή σε περιοχή ανάλογα με τη διάλεκτο. Άλλοτε, πάλι, διαφοροποιούνται αρκετά, ανάλογα με τις ιδιότητες, τις επιρροές και τις φάσεις του, μα και τον πολιτισμό που τις προσωποποίησε.

Στους εκλογικευμένους, πατριαρχικούς μύθους της κλασσικής εποχής και του Δωδεκάθεου, οι αναφορές στις πανάρχαιες θεότητες της σελήνης είναι πενιχρές και αποσπασματικές. Επιτρέπουν, όμως, να διαγραφεί το προϊστορικό τους υπόβαθρο και οι τιτανικές τους διαστάσεις, έστω κι αμυδρά, όπως φωτίζει το ασημένιο φως της Σελήνης.

Σελήνη

Η Σελήνη ήταν κόρη Τιτάνων, του Υπερίωνα και της Θείας (Ευρυφάεσσα, κατά τον Ομηρικό Ύμνο), αδερφή της Ηούς (Αυγή) και του Ήλιου. Σε άλλες παραλλαγές του μύθου ο Ήλιος είναι σύζυγος ή και πατέρας της. Το όνομά της ετυμολογείται από το «σέλας» και κυριολεκτικά σημαίνει «φωτεινή».

Ο ομηρικός ύμνος την περιγράφει ως «Σελήνη με τα μακριά φτερά, που από το αθάνατο κεφάλι της πηγάζει η φεγγοβολιά που απλώνεται στον ουρανό και τη γη αγκαλιάζει. Η λάμψη της χρυσής κορώνας της καταυγάζει τον σκοτεινό αέρα κι οι ακτίνες της σκορπάνε ως πέρα, όταν το βράδυ, στα μέσα του μήνα, η θεϊκή Σελήνη, έχοντας λούσει το ωραίο κορμί στου Ωκεανού τα ύδατα, φορώντας το ακτινοβόλο ένδυμά της κι έχοντας ζέψει τα φωτερά της άλογα, τα βάζει να τρέξουν με όλη τους τη δύναμη. Τότε είναι ολόγιομη κι οι ακτίνες της φέγγουν ολόλαμπρες, σημάδι κι οιωνός για τους θνητούς. Κάποτε έσμιξε μαζί της ερωτικά ο Γιος του Κρόνου και η Σελήνη γέννησε την Πανδεία (μητέρα του Πανδίονα, βασιλιά της Αθήνας), μια από τις ομορφότερες των αθανάτων».

Άλλα παιδιά από την ένωσή της με τον Κρονίδη ήταν η Έρση (η πρωινή δροσιά) κι ο Λέων της Νεμέας. Καρπός της ένωσής της με τον Ήλιο ήταν οι Ώρες, που αντιπροσώπευαν τις εποχές του χρόνου. Στην Αρκαδία έλεγαν πως κι ο Πάνας, ο θεός των κοπαδιών, κατάφερε να αποπλανήσει τη φωτεινή θεά, παραπλανώντας την χάρη στη λάμψη του άσπρου του τριχώματος, ενώ εκείνη έπαιζε με τα πρόβατα. Μα ο γνωστότερος έρωτας της Σελήνης είναι η περιπέτειά της με τον Ενδυμίωνα, που κατά άλλους εκτυλίχθηκε στην ΄Ηλιδα και άλλους στην Καρία. Ο Ενδυμίων ήταν ένας νεαρός βοσκός που ζούσε στο όρος Λάτμος. Η θεά, μαγεμένη από την ομορφιά του, τον επισκεπτόταν κάθε βράδυ στη σπηλιά που κοιμόταν. Ο Δίας του χάρισε (ή, κατά άλλους, τον τιμώρησε) αιώνια νιότη κι αιώνιο ύπνο κι η ερωτευμένη θεά συνέχισε να τον επισκέπτεται κάθε βράδυ, προκειμένου να θαυμάσει την αψεγάδιαστη ομορφιά του. Καρπός της ένωσής τους ήταν πενήντα θυγατέρες, όσες κι οι εβδομάδες του σεληνιακού έτους. Έλεγαν πως η θεά διέτρεχε το ουράνιο στερέωμα είτε με άρμα, που το έσερναν άλογα, ταύροι ή ελάφια, είτε ιππεύοντας κάποιο από αυτά τα ζώα καθώς και γίδες, μουλάρια ή κόκορες, ζώα που σχετίζονται με τον συμβολισμό και τη λατρεία της.

Τις περισσότερες φορές την παριστάνουν Θηλυκή, αλλά αυτό δεν είναι γενικό, γιατί στους μύθους των Τευτόνων και των Αράβων, καθώς και με τις αντιλήψεις των Ρατζπούτ της Ινδίας και των Ταρτάρων, η σελήνη ήταν αρσενική. Οι Λατίνοι συγγραφείς μιλούν κάποιες φορές για την Λούνα και τον Λούνους, ενώ οι κάποιες άλλες οι αρχαίοι την θεωρούσαν Ανδρόγυνη. Στην Αίγυπτο την συνέδεαν με την Ίσιδα «τον ουράνιο Ερμαφρόδιτο», στη Φοινίκη με την Αστάρτη και στη Βαβυλωνία με την Ιστάρ. Στη Χαλδαία η σελήνη θεωρούνταν αρχαιότερη από τον Ήλιο, επειδή όπως έλεγαν, το σκοτάδι προηγείται του φωτός σε κάθε περιοδική επαναγέννηση ή δημιουργία το σύμπαντος. Οι αρχαίοι λαοί την συνέδεαν με τους «θεούς της σοφίας».

Οι Ερμητιστές λένε ότι η σελήνη έδωσε στον άνθρωπο μια αστρική μορφή, ενώ οι θεοσοφιστές διδάσκουν ότι οι Σεληνιακοί Πιτρί ήταν οι δημιουργοί των ανθρώπινων σωμάτων μας και των κατώτερων αρχών.

Η διαίρεση του Ζωδιακού σε 28 οίκους της σελήνης φαίνεται πως είναι αρχαιότερη από εκείνη του χωρισμού σε 12 ζώδια, καθώς κόπτες, Αιγύπτιοι, Άραβες, Πέρσες και Ινδοί χρησιμοποιούσαν τη διαίρεση σε 28 μέρη πριν από αιώνες, ενώ οι Κινέζοι τη χρησιμοποιούν ακόμη.

Ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά για τη λατρεία της Σελήνης που, μαζί με εκείνη του Ήλιου, παραγκωνίστηκε ως «βαρβαρική» από τους Έλληνες των κλασσικών χρόνων κι επικαλύφθηκε από εκείνη των Ολύμπιων. Ξέρουμε ότι της πρόσφεραν σπονδές με καθαρό νερό, γλυκίσματα και γαλέτες, στρογγυλές (σελήναι) ή σε σχήμα μηνίσκου (βους).

Η Σελήνη, που αντιστοιχεί στη φάση της πανσελήνου, σχετίζεται με τη γονιμότητα, τον έμμηνο κύκλο των γυναικών, τον τοκετό και τη βλάστηση. Η ημισέληνος, επί αιώνες, ήταν έμβλημα της χαλδαϊκής Αστάρτης, της αιγυπτιακής Ίσιδας και της ελληνικής Άρτεμις, που όλες ήταν Βασίλισσες του Ουρανού, και τελικώς έγινε έμβλημα της Μαρίας της Παρθένου. Σύμβολά της είναι το ασήμι, ο σεληνιακός μηνίσκος, ο δίσκος, ο τροχός, το ακτινοφόρο στέμμα, ο πυρσός, η φαρέτρα και τα βέλη, η μέλισσα, τα κέρατα ταύρου ή αγελάδας, το φωτοστέφανο, το άλογο και το λιοντάρι.

Άρτεμις

Στην Ολύμπια Αρτέμιδα συγχωνεύτηκαν, κατά κύριο λόγο, οι περισσότερες από τις προελληνικές σεληνιακές θεότητες, τις οποίες και σταδιακά αντικατέστησε Η Βριτόμαρτυς και η Δίκτυννα, η Πασιφάη, η Αριάδνη η Φαίδρα, η Ευρώπη, η Καλλίστη/Καλλιστώ, η Υψιπύλη, η Αταλάντη και η Ιώς είναι μερικές από τις τοπικές σεληνιακές θεότητες της Κρήτης και άλλων περιοχών του ελλαδικού χώρου. Δάνεισαν στην Αρτέμιδα πολλά στοιχεία και σύμβολα ενώ, ορισμένες από αυτές, σταδιακά μεταβλήθηκαν σε απλές ηρωίδες, συχνά διατηρώντας στους μύθους τους την αρνητική και σκοτεινή όψη της θηλυκότητας. Οι περισσότερες από αυτές, πάντως, σχετίζονται άμεσα με το σύμβολο του λευκού ταύρου ή αγελάδας, στοιχείο που μαρτυρά τη σεληνιακή τους φύση. Το σύμβολο της λευκής αγελάδας συνδέεται στενά και με τη τρανή Ήρα, τη Μεγάλη προελληνική Μητέρα-Θεά, υποδηλώνοντας τη σεληνιακή όψη της.

Η Άρτεμις είναι κόρη του Δία και της Λητούς. Γεννήθηκε στη Δήλο και καθώς η Ήρα εμπόδισε τη μαία των αθανάτων, την Ειλειθυία, να συνδράμει την επίτοκο, βοήθησε στη γέννηση του δίδυμου αδερφού της, του Απόλλωνα. Σύμφωνα με το μύθο, πήρε από πολύ μικρή την άδεια από τον Δία να μείνει παρθένος και να φορεί κοντό χιτώνα, που διευκόλυνε τις κινήσεις της στο κυνήγι. Τα πυκνά, απάτητα δάση είναι το αγαπημένο της λημέρι, όπου περνά τον περισσότερο χρόνο της, παρέα με τις πιστές συντρόφισσές της, τις νύμφες των βουνών. Είναι προστάτιδα των κοριτσιών και των αγνών νέων, της μητρότητας, της γονιμότητας και της ανάπτυξης στον ζωικό και τον φυτικό κόσμο, μα αυστηρή τιμωρός των ασεβών (Νιόβη, Χιόνη, Αγαμέμνων) και των επίορκων (Καλλιστώ, Αριάδνη). Ως θεά της υπαίθρου και προστάτιδα των νεογέννητων ζώων ταυτίστηκε με την αχαϊκή προ-ολύμπια Πότνια Θηρών (Κυρά των Αγριμιών) και ως θεά των δασών και της σελήνης, συνδέεται με τη λατρεία του ιερού δέντρου της σελήνης και του ιερού κλώνου. Επιπλέον στην Άρτεμη αποδίδονται οι αιφνίδιοι θάνατοι των γυναικών, καθώς πίστευαν ότι ο γρήγορος κι ανώδυνος θάνατος οφείλονται σε σαϊτιά της θεάς. Η σχέση της με τον θάνατο διαφαίνεται και στην ιδιότητά της ως ψυχοπομπού, όπως αναφέρεται και η Σελήνη ως τόπος μεταθανάτιας διαμονής. Στους προϊστορικούς χρόνους τής πρόσφεραν ανθρωποθυσίες, μνήμες των οποίων διατηρήθηκαν στον μύθο της Ιφιγένειας (Αυλίδα, Ταυρίδα). Ουσιαστικά η Ιφιγένεια, είτε ως θύμα (Αυλίδα), είτε ως θύτης (Ταυρίδα), είναι η ίδια η Αρτέμιδα, σε τύπο λατρείας με ανθρωποθυσίες. Σύμφωνα με την παράδοση, ήταν η Ιφιγένεια που, ως ιέρειά της, εισήγαγε τη λατρεία της Αρτέμιδος στον ελλαδικό χώρο, όταν έφερε το ξόανο της θεάς από τη Ταυρίδα στη Βραυρώνα. Στο ναό της Βραυρώνας, κέντρο λατρείας της θεάς στην Αττική, αφιέρωναν τα ρούχα των γυναικών που πέθαιναν στη λοχεία. Στον ίδιο ναό οι Αθηναίοι αφιέρωναν κοριτσάκια από πέντε έως δέκα ετών, τα οποία ονόμαζαν άρκτους. Σχετικά με τα δρώμενα της λατρείας της Βραυρώνας -κατάλοιπο κι αυτό, προφανώς, των μητριαρχικών χρόνων- οι αναφορές είναι ελάχιστες κι επιγραμματικές.

Πρώιμες αναπαραστάσεις της Άρτεμιδας απεικονίζουν τη θεά να στέκεται ανάμεσα σε δύο λιοντάρια (φέρνοντας κατά νου το έμβλημα των Μυκηνών και το δεσμό της πριγκίπισσας των Ατρειδών με τη θεά) ή να χορεύει εκστατικά με ένα αρσενικό ελάφι. Αργότερα εμφανίζεται καβάλα σε ένα λιοντάρι και τελικά να στέκεται με το τόξο της κρατώντας από ένα σκοτωμένο ελάφι σε κάθε χέρι. Ο συμβολισμός της θεάς ως θεότητα της γονιμότητας είναι εμφανής στο άγαλμα της πολύστηθης Εφέσιας Αρτέμιδος, που συνδέεται στενά με την όψη της ως Μεγάλης Μητέρας Θεάς.

Ο εκστατικός χορός γύρω από το ιερό δέντρο κι αργότερα το ξόανό της, στερεωμένο σε κάποιο δέντρο, φαίνεται πως ήταν το κυριότερο σημείο των τελετουργιών της.

Τα σύμβολα της θεάς τη συνδέουν με την άγρια φύση και τη σελήνη. Μερικά από τα γνωστότερα είναι το ελάφι, ο σκύλος, ο ταύρος, ο ουροβόρος όφις, ο πετεινός, η μέλισσα, η αρκούδα, το λιοντάρι, ο λύκος, ο πάνθηρας, η δάφνη, η μυρτιά, το κυπαρίσσι, ο κέδρος, η ελιά κι ο φοίνικας. Η φαρέτρα, το ακόντιο, ο διπλός πέλεκυς και το μισοφέγγαρο. Με το ιερό της βοτάνι, την αρτεμισία, ανακούφιζε τις ετοιμόγεννες από τους πόνους της γέννας. Η Άρτεμις αντιστοιχεί στη γέμιση της Σελήνης και στην εφηβική ηλικία.

Εκάτη

Η θεά εκείνη που συνδέεται αμεσότερα με την προϊστορική, μητριαρχική λατρεία της Σελήνης και, σχεδόν, απορρίφθηκε από τη θρησκεία των Ολύμπιων, παίρνοντας διαστάσεις τρομακτικού δαίμονα, είναι η Εκάτη.

Γονείς της φέρονται ο Πέρσης (γιος των Τιτάνων Κρείου και Ευρύβιας) και η Αστερία (κόρη των Τιτάνων Κοίου και Φοίβης, αδερφή της Λητούς). Στη Γιγαντομαχία αναφέρεται ότι κατατρόπωσε τον Κλυτίο, καίγοντάς τον με τις δάδες της.

Ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά για τούτη την πανάρχαια θεά. Οι περισσότερες γνώσεις μας προέρχονται από τα μεγάλα επικά έργα. Μέσα από τους στίχους του Ησίοδου μπορούμε να διακρίνουμε την αρχαϊκή μεγαλοπρέπεια της Εκάτης, κύριο γνώρισμα της οποίας είναι η τριπλή μορφή. Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Βοιωτό ποιητή, η Εκάτη ήταν η πανίσχυρη Κυρία των βασιλείων της γης, του ουρανού και της θάλασσας. Η θεά εξασκούσε την κυριαρχία της από την εποχή των Τιτάνων, πριν πάρει την εξουσία στα χέρια του ο Ζευς κι η τάξη του κι ο νέος κοσμοκράτορας την τίμησε, αφήνοντάς την στο αρχικό μεγαλείο της.

Ο Ομηρικός Ύμνος για τη Δήμητρα αναφέρει πως η Εκάτη ήταν η μόνη μάρτυρας της αρπαγής της Κόρης, καθώς, καθισμένη στη σκοτεινή σπηλιά της, άκουσε τις σπαρακτικές κραυγές της νεαρής Περσεφόνης, με την οποία μοιράζεται το προσωνύμιο «φωσφόρος» (η φέρουσα το φως) καθώς και το σύμβολο της δάδας. Στον μύθο της Αρπαγής αποτελεί το τρίτο πρόσωπο ενός σφιχτοδεμένου τρίπτυχου, παρόμοια όπως και στο τρίπτυχο των σεληνιακών θεοτήτων. Συχνά παριστάνεται να κρατά δύο πυρσούς. Στους κλασσικούς χρόνους απεικονιζόταν, αυστηρή και παράξενη, με τη μορφή ανάγλυφη τρίγωνου, με τα πρόσωπα στραμμένα σε τρεις διαφορετικές κατευθύνσεις.

Κατά τον Πωλ Ντίελ (Paul Diel) αυτά τα τριπλά σύμβολα ή μορφές του κατώτερου, αναπαριστούν τη διαστροφή των τριών βασικών παρορμήσεων του ανθρώπου, (συντήρηση, αναπαραγωγή και πνευματοποίηση-εξέλιξη).

Σύμβολο της «Τρομερής Μάνας» που εμφανίζεται σαν προστατευτική θεότητα της Μήδειας ή σαν λάμια που καταβροχθίζει ανθρώπους. Είναι μια προσωποποίηση της Σελήνης ή της θηλυκής αρχής στην κακεντρεχή όψη της, υπεύθυνη για την τρέλα, τη μονογαμία και την παραφορά.

Η Εκάτη λατρευόταν στα τρίστρατα και συνήθιζαν να της προσφέρουν εκεί εξιλαστήρια γεύματα, τελετουργικά προετοιμασμένα, τα Εκάτεια Δείπνα. Σύμβολά της είναι ο σκύλος, η δάδα, η μαύρη παπαρούνα, ο μανδραγόρας, το κλειδί, το μαστίγιο, το στιλέτο και η σμίλακος.

Από τις τρεις θεές του τρίπτυχου είναι η κατεξοχήν θεά της μαγείας(σύνδεση με άρθρο -η μαγεία της σελήνης-ΠΡΟΣΟΧΗ;;;;;) και των φαντασμάτων, η θεά της φθίνουσας και σκοτεινής σελήνης. Αντιστοιχεί στην περίοδο της χάσης και την ώριμη ηλικία. Είναι φανερό ότι σχετίζεται άμεσα με τη μορφή της απειλητικής γριάς μάγισσας των παραμυθιών.

Τα Σύμβολα του Μύθου

Οι τρεις αυτές σεληνιακές θεότητες αποτελούν ένα τρίπτυχο. Οι θεϊκές τριάδες αποτελούντο κεντρικό θέμα πολλών Μυστηρίων της αρχαιότητας, όπως των Καβείριων και των Ελευσίνιων, που σχετίζονται με τη γονιμότητα και τον κύκλο της ζωής και του θανάτου. Ουσιαστικά στις πολυποίκιλες και πολυεπίπεδες εκδηλώσεις τους οι θεότητες της σελήνης εκφράζουν το ρυθμό, την περιοδικότητα και την αλλαγή, τον κύκλο της γέννησης, της ανάπτυξης και του θανάτου. Συμβολίζουν την εκδήλωση στη μορφή, για αυτό και κρατούν τα κλειδιά της απόσυρσης της ζωής από το μορφοποιημένο της καλούπι.

Ο ιερός αριθμός 3, που τόσο στενά συνδέεται με τη θεά της μαγείας, την Εκάτη, αντιστοιχεί στη μορφή. Στο καββαλιστικό ιερόγλυφο του Δέντρου της Ζωής η τρίτη Σφαίρα, η Σφαίρα της Σοφίας, είναι η Σφαίρα της Μορφής και της Μεγάλης Μητέρας (της Σκοτεινής στείρας Μητέρας (Εκάτης) και της Φωτεινής γόνιμης Μητέρας (Σελήνης), ο Ναός των Μυστηρίων και τα Ύδατα του Κόσμου. Στην ιδέα της Μεγάλης Μητέρας παραπέμπει και το σύμβολο της νοτερής σπηλιάς, της σκοτεινής μήτρας που κρατά την υπόσχεση για ζωή. Τρία κεφάλια έχει κι ο Κέρβερος, ο φύλακας του Κάτω Κόσμου. Τρεις είναι οι υποδιαιρέσεις του κόσμου (γη, ουρανός και θάλασσα -όπου, σύμφωνα με τον Ησίοδο κυριαρχούσε πριν τον Δία και τα αδέρφια του η Εκάτη) και οι σεληνιακές φάσεις. Η ιδέα της παρθενικότητας (Άρτεμις) φαινομενικά συγκρούεται με εκείνη της γονιμότητας. Αρκεί, όμως, να θυμηθεί κανείς τον μύθο της Ήρας που λουζόταν στα νερά του Κάναθου, ανανεώνοντας τη παρθενία της καθώς και την σεληνιακή Ίσιδα στην όψη της ως Παρθένου. Η γονιμότητα εδώ εκφράζει τη δυνατότητα για μορφοποίηση κι όχι την τεκνοποίηση και τη μητρότητα. Οι θεές της σελήνης παρέχουν τη δυνατότητα της νέας ζωής και προστατεύουν τον κύκλο της υλοποίησής της χωρίς να συμμετέχουν και να επηρεάζονται από τις διεργασίες της. Το γινόμενο του πολλαπλασιασμού του ιερού 3 επί τον εαυτό του, το 9, έχει κι αυτό τις δικές του σεληνιακές αντιστοιχίες. Εννέα είναι οι μήνες της κυοφορίας ενώ 3x9 είναι η διάρκεια του σεληνιακού μήνα και του γυναικείου έμμηνου κύκλου. Το ιερό 9 παίζει μεγάλο ρόλο στη μαγεία και τον μύθο. Στον μύθο του Μίνωα, ο βασιλιάς ανανεώνει την δοσμένη εντολή για την άσκηση εξουσίας σε ειδική συνάντηση με τον πατέρα του τον Δία κάθε εννέα χρόνια -και είναι γνωστή η σχέση του Μίνωα με τον Λευκό Ταύρο, την Πασιφάη και την Αριάδνη. Η πολιορκία της Τροίας κρατάει εννέα ολόκληρα χρόνια πριν πέσει τον δέκατο -έμβλημα της πόλης ήταν η ημισέληνος. Εννέα χρόνια κρατούν κι οι περιπλανήσεις του Οδυσσέα πριν καταφέρει να γυρίσει στην Ιθάκη τον δέκατο. Εννέα ολόκληρα χρόνια πολιορκούν οι «Επτά» τη Θήβα πριν τελικά την πατήσουν οι Επίγονοι τον δέκατο. Η Γη απέχει από τον Ουρανό εννιά μερόνυχτα κι άλλα εννιά από τα Τάρταρα. Εννιά οργιές κι εννιά πήχες είναι το ανάστημα των Αλωάδων (που τους εξόντωσε η Άρτεμις) στα εννιά τους χρόνια. Εννιά πλέθρα τόπο πιάνει το κορμί του Τιτυού (πατέρα της Ευρώπης) στα Τάρταρα. Το ένα δέκατο από τα νερά της Στύγας είναι αφιερωμένο στον όρκο κι αν κάποιος επίορκος θεός κάνει σπονδές με το νερό της, ένα χρόνο πέφτει στη κλίνη του, δίχως πνοή, δίχως μιλιά, βυθισμένος σε νάρκη κι εννέα χρόνια ζει ξέχωρα από τους υπόλοιπους αθάνατους, δίχως να παίρνει μέρος στα συμβούλια και τα συμπόσιά τους.

Στο ιερόγλυφο του Δέντρου της Ζωής, η ένατη σφαίρα είναι η Σφαίρα της Σελήνης κι ένας από τους τίτλους της είναι κι αυτή του «Θησαυροφυλάκιου των Εικόνων», τίτλος που ταιριάζει απόλυτα στον ονειρικό κόσμο του υποσυνείδητου. 'Ενα γνωστό σύμβολο του υποσυνείδητου είναι το νερό, που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη Σφαίρα και συνδέεται άμεσα με τη σελήνη και τις θεότητές της. Το νερό είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εκδήλωση της ζωής και θεωρήθηκε πάντοτε γονιμοποιό στοιχείο, όπως φανερώνουν κι οι μύθοι για τα ποτάμια και τον Ωκεανό με τα αμέτρητα παιδιά τους.

Το βασίλειο των σεληνιακών θεοτήτων είναι η Νύκτα -που στο γόνιμο σκοτάδι της κρατά την υπόσχεση του φωτός και της ζωής, όπως η Λητώ, που από τη μήτρα της ξεπήδησε ο εκατηβόλος Φοίβος- και ο κόσμος του ασυνείδητου, όπου βρίσκεται η ρίζα της ανθρώπινης ύπαρξης κι από όπου αναβλύζουν οι δημιουργικές δυνάμεις του ανθρώπου. Σύμφωνα με τον Καρλ Γιουνγκ (Carl G. Jung) και τη θεωρία των Αρχέτυπων, το Συλλογικό Ασυνείδητο είναι η Μνήμη της ανθρωπότητας όπου, κωδικοποιημένη με τη μορφή των Αρχέτυπων, βρίσκεται αποθηκευμένο το σύνολο της εμπειρίας και της γνώσης της αλλά και τα κλειδιά της ανθρώπινης ψυχής.

Οι αρχαϊκοί μύθοι που αναπτύχθηκαν γύρω από έναν τέτοιο αρχετυπικό πυρήνα, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αποκυήματα της φαντασίας του προϊστορικού ανθρώπου ή αδέξιες προσπάθειες ερμηνείας των φυσικών φαινομένων. Είναι ζωντανά κομμάτια της ανθρώπινης ψυχής και σημεία επαφής με τις Δυνάμεις της Ζωής, μια Πύλη που οδηγεί στην Ουσία πίσω από τον φαινομενικό κόσμο.

Βιβλιογραφία

• Κακριδή Ι.Θ. (γεν. εποπτεία), Ελληνική Μυθολογία, Εκδοτική Αθηνών, 1987.
• Ζαν Ρισπέν, Μεγάλη Ελληνική Μυθολογία, μτφρ. Κοσμά Πολίτη, 1965.
• Τσαρλίν Σπρέτνακ, Οι Χαμένες Θεές της Πρώιμης Ελλάδας, Εκδόσεις Απόπειρα, 1998.
• Μπλαβάτσκυ Ε.Π., Η Βίβλος του Αποκρυφισμού, Εκδόσεις Κέδρος, 1995.
• Σιρλότ Χ.Ε., Το Λεξικό των Συμβόλων, Εκδόσεις Κονιδάρη, 1995.
• Μπλαβάτσκυ Ε.Π., Μυστική Δοξασία, Τομ. Ι, Εκδόσεις Πνευματικό Ήλιος, 2001.
• Κ. Γκ. Γιουνγκ – Κ. Κερένιυ, Η Επιστήμη της Μυθολογίας, Εκδόσεις Ιάμβλιχος, 1989.
• Ντιον Φόρτσιουν, Η Μυστική Καββάλα, Εκδόσεις Ιάμβλιχος, 1988.

Ν.Β.